حسابداری

اطلاعات کلی در مورد حسابداری

نقش گزارشات مالي و اطلاع رساني شركتهاي پذيرفته شده در حمايت از حقوق صاحبان سهام

 

 

 

از آنجايي كه گزارشگري مالي نقش به سزايي در تصميمات سرمايه گذاري ايفا مي كند در مقاله حاضر سعي شده به نقش گزارشات مالي در حمايت از حقوق صاحبان سهام پرداخته شود. همچنين لازم به ذكر است كه علي رغم تنوع استفاده كنندگان از گزارشات مالي، در تحقيق حاضر تنها بر حقوق صاحبان سهام (مهمترين گروه استفاده كننده) تأكيد شده زيرا مسائل مورد بحث در مورد حقوق صاحبان سهام مي تواند الگويي براي ساير استفاده كنندگان نيز باشد. در اين راستا گزارشگري مالي از جهات مختلف (اهداف، استانداردها، چارچوب مفهومي، ويژگيهاي كيفي، قابليت اتكاء،              استفاده كنندگان، هزينه ها و روشهاي بهبود آنها) مورد بررسي قرار گرفته است. روش تحقيق مورد استفاده از لحاظ جمع آوري اطلاعات از نوع تحقيق كتابخانه اي و از لحاظ هدف از نوع تحقيق       پس رويدادي، يكي از انواع تحقيق توصيفي بوده است. تحقيق پس رويدادي از نوع تحقيقات      گذشته نگر بوده كه در آن علت و معلول رويدادها پس از وقوع مورد بررسي قرار مي گيرد. نتيجه تحقيق به ايجاد يك چارچوب مفهومي در رابطه با فرايند گزارشگري مالي مربوط مي شود زيرا در   دوره اي كه تغيير در نيازهاي استفاده كنندگان به سرعت اتفاق مي افتد  اين خطر وجود دارد كه گزارشگري مالي از تغييرات عقب مانده و نتواند نيازهاي استفاده كنندگان را برآورده سازد، لذا گزارشگري مالي بايد همگام با نيازهاي استفاده كنندگان تغيير كند و در غير اينصورت اهميت و مربوط بودن خود را از دست خواهد داد و اين امر محقق نمي شود مگر در سايه وجود استانداردهاي گزارشگري و وجود يك چارچوب مفهومي مناسب براي گزارشگري مالي.


 کارشناس ارشد حسابداری

انسان در تمام طول تاريخ براي شناخت پديده ها و كاهش ابهام پيرامون ناشناخته ها به اطلاعات نيازمند بوده به طوري كه آغاز تاريخ بشر با توانايي او در انباشت اطلاعات و مبادله آن مقارن بوده است. در يك واحد اقتصادي كار اصلي مدير تصميم گيري است و مبناي تصميم گيري نيز وجود اطلاعات است به طوري كه بدون اطلاعات درست نمي توان تصميمات منطقي اتخاذ نمود. بنابراين اطلاعات چيزي است كه ابهام را كاهش مي دهد و انسان را به تصميم گيري منطقي و درست وا مي دارد (حسابرس، 1378: 24).

انسان پيش از شروع هر كاري به عاقبت آن كار مي انديشد و سپس راهكار مناسب را تعيين مي كند خصوصاً اينكه تصميم گيري مربوط به مسائل مالي باشد لذا كسب اطلاعات بهنگام، صحيح و در خور اتكاء مربوط به فعاليتهاي مالي بنگاههاي اقتصادي يكي از شرطهاي اولية ورود مردم به سرمايه گذاري است (زادمهر، 1378: 10 و تالانه، 1380: 3). بنابراين اطلاعاتي كه در فرايند گزارشگري مالي مؤسسات فراهم مي شود بايد به گونه اي باشد كه سرمايه گذاران را در ارزيابي عملكرد مديريت، از لحاظ حفظ و بكارگيري بهينه منابع ياري دهد (مجتهد زاده، 1384: 23). نمايندگان سهامداران يعني مديران به مثابه حافظان ثروت و منابع ملي سهامداران و سرمايه گذاران در بنگاههاي اقتصادي تلقي مي شوند از اينرو ضروري است كه مديران حداقل در پايان هر سال مالي گزارشهاي جامعي از نتيجه عمليات و اقدامات خود را كه دربرگيرندة وضع مالي و نتيجة فعاليت مديران است به طور صحيح و شفاف دراختيار سهامداران قرار دهند (مجتهد زاده، 1384: 10). اشخاص، مؤسسات و سازمانهاي گوناگون از لحاظ هدف و نوع فعاليت، شكل حقوقي و نوع مالكيت تفاوتهاي بسياري با يكديگر دارند اما در تمامي مؤسسات يك جنبه مشترك وجود دارد و آن لزوم قضاوت درباره گذشته و تصميم گيري نسبت به آينده است. در تصميم گيري مربوط به امور مالي، هر واحد تجاري بايد سيستمي را بكارگيرد كه اطلاعات قابل اعتماد و مؤثر بر تصميمات مالي را به موقع فراهم و در اختيار تصميم گيرندگان قرار دهد. سيستمي كه اطلاعات مالي يك مؤسسه را گردآوري و در اختيار تصميم گيرندگان قرار مي دهد سيستم حسابداري است كه در ادامه به عملكردهاي يك سيستم حسابداري اشاره مي شود (رضايي، 1380: 8).

 

 

 

عملكردهاي يك سيستم حسابداري[1]

هر سيستم حسابداري داراي سه عملكرد اطلاعاتي، كنترلي و خدماتي است كه مهمترين آنها عملكرد اطلاعاتي است و شايد به همين دليل است كه بسياري از صاحبنظران، حسابداري را سيستمي اطلاعاتي مي دانند. 

عملكرد اطلاعاتي: مهمترين عملكرد يك سيستم حسابداري عملكرد اطلاعاتي آن است. هر سيستم حسابداري بايد اطلاعات موجود درباره معاملات، عمليات مالي و رويدادهاي داراي اثر مالي بر يك مؤسسه را گردآوري و بر حسب پول به عنوان مقياس مشترك اندازه گيري، ثبت و طبقه بندي كند و در نهايت گزارشهايي را فراهم كند كه   استفاده كنندگان مختلف بتوانند بر مبناي آن آگاهانه تصميم گيري نمايند. 

عملكرد كنترلي: عملكرد كنترلي حسابداري بر عملكرد اطلاعاتي آن متكي است. در عملكرد كنترلي سيستم حسابداري بايد اطلاعاتي فراهم آورد كه مديران را در برنامه ريزي و هدايت عمليات، نظارت و كنترل فعاليتهاي يك مؤسسه ياري رساند.

عملكرد خدماتي: هر مؤسسه اي افرادي را به خدمت مي گيرد و با اشخاص و مؤسسات مختلفي سرو كار دارد. اين جريان، تعهدات و مطالباتي را براي مؤسسه ايجاد مي كند كه تنظيم روابط مؤسسه با ديگران و دادن اطلاعات صحيح به آنان، ايفاي تعهدات در سررسيد و وصول به موقع مطالبات، عملكرد خدماتي يك سيستم حسابداري را تشكيل مي دهد.  

 

گزارشگري مالي

جذب پس اندازهاي راكد و سوق دادن آنها بسوي واحدهاي توليدي و ايجاد امكانات براي مشاركت عموم مردم در توسعه صنايع و سهيم شدن در سود كارخانجات از اهداف اصلي بورس اوراق بهادار هر كشور بشمار مي رود به طوري كه سازمان مذكور مي تواند به عنوان يك اهرم در كنترل نرخ تورم و افزايش نرخ سرمايه گذاري، نقش حساسي را در جامعه ايفا نمايد. بنابراين جهت نيل به اين هدف سازمان مذكور بايد بتواند اعتماد سرمايه گذاران را به     سرمايه گذاري در بازار سرمايه جلب كند. اين امر نيز تابع وجود يك بازار سرمايه شفاف و روشن است. شفافيت بازار سرمايه خود درگرو گزارشگري مالي درست و به موقع شركتهاي پذيرفته شده در بورس است و بدون وجود چنين اطلاعاتي، استفاده كنندگان نمي توانند فرصتها و خطرات سرمايه گذاري را به موقع تشخيص دهند (اعتمادي، 1382: 88).

گزارشات مالي محصول نهايي سيستم حسابداري بوده و به علت اهميتي كه براي استفاده كنندگان به خصوص صاحبان سهام دارد روندي رو به رشد داشته و همواره مورد توجه انجمن هاي مختلف حسابداري بوده است. قبل از تشكيل كميسيون بورس و اوراق بهادار (sec) اغلب مؤسسات و واحدهاي تجاري بصورت داوطلبانه گزارشات مالي خود را تهيه و منتشر مي كردند. علت اين افشاهاي ارادي را مي توان جلب اعتماد عمومي، معرفي مؤسسه به عموم و سرمايه گذاران و در نهايت جلب سرمايه و سرمايه گذاران دانست اما پس از بحران 1929 و پس از تأسيس كميسيون بورس و اوراق بهادار در سال 1933 گزارشگري مالي بصورت يك الزام قانوني براي مؤسسات درآمد. در رابطه با الزامات گزارشگري مالي اين نكته نيز حائز اهميت است كه علاوه بر الزامات كميسيون بورس و اوراق بهادار الزامات ديگري نيز جهت گزارشگري مالي وجود دارد كه به الزامات بازار معروفند و عبارتند از الزامات بازار سرمايه[2] و

الزامات بازاركار[3] (فاستر، 1986: 30).

پس از انقلاب صنعتي در اروپا، رفته رفته انديشه جدايي مالكيت از مديريت (تئوري نمايندگي) مطرح شد و در نتيجه مالكان همواره نگران اندوخته هاي خود و مديران نيز در انديشه رفع نگراني صاحبان بنگاههاي اقتصادي بودند و براي اينكه مالكان را به طور پيوسته در جريان امور اين بنگاهها قرار دهند به ارائه گزارشات مالي مي پرداختند (ايلخاني، 1380: 20). به اين ترتيب ساختار جديد مالكيت و مديريت، دامنه مسئوليت حسابداري را افزايش داد و ارائه گزارشهاي مالي را بر اساس نياز استفاده كنندگان ضروري ساخت (حساس يگانه، 1382: 42). بنابراين گزارشگري مالي فراتر از آنكه گزارش مالي صرف باشند، وسيله اي براي برقراري ارتباط بين شركتها و صاحبان آنها تلقي مي شود (صيدي، 1384: 27).

از ديرباز موضع شركتها در مورد گزارشگري مالي اين بوده كه اطلاعات را در كمترين حد ممكن منتشر كنند تا از اعطاي فرصت بهربرداري بيشتر به رقبا جلوگيري شود. بنابراين در رابطه با گزارشگري مالي همواره دو چالش بزرگ پيش روي مديران واحدهاي تجاري وجود داشته كه يكي از آنها چگونگي برقراري تعادل بين شفافيت گزارشات مالي و عدم ارائه بيش از حد اطلاعاتي بوده و ديگري اينكه اطلاعات به چه ميزان، براي چه كساني و در چه مواقعي بايد منتشر شود (صيدي، 1384: 26).   



[1] - رضايي، جواد (1380). «بررسي تأثير انتشار گزارشهاي ميان دوره اي بر قيمت و حجم مبادلات سهام شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، پايان نامه كارشناسي ارشد حسابداري، دانشگاه آزارد مشهد، ص 9.  

 

[2] - در بازار سرمايه شركتها در مواردي مانند جلب اعتماد عمومي، جذب سرمايه و… با هم به رقابت مي پردازند و لذا اين امر باعث الزام مؤسسات به گزارشگري مالي شده است.                                                                                                                                                                                                 

 

[3] - مديران با توجه به اختياراتي كه دارند مي توانند از منابع مالي مؤسسه به نفع خود استفاده كنند اما جهت حفظ حسن شهرت وحسن اعتماد وحتي شغل خود از چنين موقعيتي دست مي كشند اما جهت جلب توجه كارفرما، سهامداران و سرمايه گذاران، گزارشگري مالي را بسيار دقيق و با جزئيات كامل انجام      مي دهند و از اين طريق مي توان مديريت با كيفيت بالا و فعال را از مديران غيرفعال و غيركارا تميز داد.

+ نوشته شده در  شنبه ششم آذر 1389ساعت 16:25  توسط نورالدین نادمی زاده  |